Archives

30 sierpnia, czwartek, dzień, w którym upadł olej kokosowy (wedle doniesień dziennikarzy „guardiana”)

zmierzch spada o ósmej wieczorem. jeszcze sierpień, ale ja już mam poczucie kresu (barnesizm), już marznę. jeden z najsmutniejszych pejzaży- łysina pól, siano w snopach, złoto, które przeminęło, patyna świata. mimo wielu spraw dużej urody (na przykład nawłoć, jabłka, czarne winogrona, jarzębina) sprawia mi to wszystko jednak fizyczny ból. smutki jak skurcz, jak nadgryziony język, jak rzęsa w oku- nagłe, dotkliwe. co roku to samo, benefis kresu, rewia pajęczyn, chłodu, przebrzmień. ktoś powinien poszukać na nie szczepionki.

 

tłusty sierpień, wspaniały. noszę w sobie bardzo dużo spraw i wrażeń, ale mam dziś niedużo czasu, więc dziś jedynie kilka spraw codziennych i doczesnych.

na przykład co mam na talerzu. najczęściej łąkę z pomidorów, z anchois, szalotką, kaparami (mirco), oliwą. albo pomidory z awokado i kolendrą i kukurydzą oberwaną z kolby, brunatną od kilku chwil na patelni- często z limonką, wędzoną papryką i fistaszkami. często sałatkę zwaną grecką, bo nagle okazało się, że bardzo ją lubię, ale tylko wtedy, gdy mam ogórki od rodziców, pomidory od pani krysi, oliwki i fetę z kleparza, kawałek szalotki i miętę. świeżego jasia pieczonego w oliwie, pomidorach, z szałwią, czosnkiem- to co tydzień. fasolę szparagową w pomidorach z oregano, albo w pomidorach z oliwą, tahiną, kolendrą i nerkowcami. sierpień pod kruszonką. o talerzach niedomowych opowiem następnym razem.

 

na przykład na co mam ochotę. na cynar spritz, ratatuję, placek ze śliwkami, tonnato, domowy majonez i jajka, camemberta, wiersz hartwig o jesieni, wycieczkę i na to wino z barawino, które pan sprzedawca opowiedział mi jako „wino jak monica bellucci w ‚malenie’ „, a ja wpadłam w zachwyt.

 

na przykład czego słucham- podcastu o pszenicy i chlebie (który ma już chyba z trzydzieści odcinków), wywiadu z fabrizią lanzą, audycji o sporze herberta z miłoszem (dwójka), poranków w bbc 4, anglosaskich podcastów o tokarczuk.

 

i co czytam- w przerwach od herberta- iwaszkiewicza „rachunki włóczęgi”, bardzo to sympatyczne, i jeszcze „blackberry-picking” seamusa heaney, i „two kitchens” rachel.

 

a.

 

 

16 sierpnia, półmetek, czwartek

sierpień jak z schulza- gęsty, miodowy, parny, co na wsi podniesione jest jeszcze o jedną potęgę  (potęgę doznań i zachwytu).

tydzień z herbertem pod pachą, z zakładką z polaroidowej fotografii na której morze i skały wybrzeża amalfi. franaszek mógłby napisać biografię dla przykładu beaty kozidrak, a pewnie i tak przeczytałabym ją z zachwytem. kochać i bohatera biografii, i biografa- gratka.

 

malownicze, apolińskie roztocze, poprzecinane lasami i rzeką wieprz. litania dojrzałego lata: zapach siana, sosen, tataraku, lasy pachnące jak sauna. rozgwieżdżone niebo, od którego staje serce, jak namalowane. lipa parzona z miodem. różowe zmierzchy, pomarańcza słońca w upalne popołudnia. dopołudnia pod wierzbami nad wieprzem, dopołudnie w kajaku. sierpniowy zielnik- kosmosy, łąki nawłoci, dalie i cynie, przygarbione jabłonie i grusze i śliwy. łydki nierówne od siniaków, zadrapań, ugryzień owadów. bezustanne wtórowanie miłoszowi- że tak, szczęście jest dostępne.

 

szczebrzeszyński festiwal literatury i języka, ale i festiwal myśli i przeżyć. dni ludzi czytających i zasłuchanych- na leżakach i kocach nad rzeką, pod namiotami przy scenach, nad śniadaniami i obiadami. dobre dni, duże przeżycie. dość niezwykła inicjatywa- otwarta, demokratyczna, mądra. mała, choć przecież wielka. nieśpieszna, bezpieczna, życzliwa. z myśliwskim, który przechadza się z rożkiem lodów w słomianym kapeluszu wśród zaczytanych ludzi. ze stasiukiem i myśliwskim oraz z tokarczuk i rylskim w pierwszych rzędach podczas rozmów z kolejno rylskim i myśliwskim. wreszcie nad brzegiem wieprza, pod tymi drzewami.

 

bardzo kochałam jeździć tam codziennie ze wsi za zwierzyńcem. słuchać listów wisły do herberta i w drugą stronę leżąc na kocu nad rzeką. słuchać, czytać, czekać, myśleć i robić niespokojne notatki od nadmiaru myśli. w środową rozświerszczoną noc leżeć pod śpiworem między dwoma jesionami, patrzeć na gwiazdy i słuchać mikołaja trzaski dmuchającego w swój saksofon, akompaniującego czytającemu swoje teksty mikołajowi grynbergowi, bardzo to było piękne. słuchać mateusza, który czytał i mówił mi „komedę”. przeżywać jakieś wzmożenie przy oldze tokarczuk, którą widziałam przecież nie pierwszy raz, a która teraz zrobiła na mnie wielkie wrażenie, właściwie cały czas o niej myślę. mówiliśmy potem, że to chyba jedyny w polsce głos z góry, jedyny rozpoznawalny pisarz, który dysponuje autorytetem i własnym głosem, który ma sprawę, która go obchodzi, a na dodatek jest to sprawa nas wszystkich. słuchać z przyjemnością, ale i z przerażeniem urszuli zajączkowskiej, obiecać sobie, żeby przeczytać jej esej. dziękować bogu za taką zajączkowską, za kogoś, kto potrafi tak mówić, tak uważać, tak nastraszyć, tak zapalić, tak wprawić w zdumienie. przytakiwać stasiukowi, grzmiącemu z gorzkim uśmieszkiem, że „innego życia nie będzie, że zaraz umrzesz i trzeba się kurwa tego wszystkiego nachapać”, tak, tak tak tak. przecież wiem, tak. zachwycać się eustachym rylskim, zastanawiać się potem z matko, dlaczego on u licha nie pisze felietonów czy dziennika, być blisko jego poglądów na temat zahaczonego w genach pesymizmu czy bezsensu istnienia, na który jednak pokrzepieniem i wsparciem jest piękno, choćby sierpniowe chwasty na łąkach.

 

to wszystko jest dla mnie bardzo ważne. obcowanie z żywą myślą, zapalanie się do życia i różnych spraw poprzez to obcowanie ciał i ducha, próby rozumienia, wreszcie wymiana myśli. uważam, że takie spotkania autorskie są kluczowe, że czytanie tak, to raz, ale że trzeba słuchać, że żywa myśl ożywia, że mówienie o czytaniu i pisaniu pomaga. mnie i mi na pewno tak. to jedno z moich ulubionych uczuć na całym świecie- gdy ktoś powie mi coś mądrego, co mnie uruchamia.

 

na talerzu interesuje mnie ostatnio najbardziej czystość smaku i czystość w ogóle. w ubiegłym tygodniu pięć razy zjadłam u guciów łupcie- czyli gołąbki z kaszą gryczaną od serca podlane tłoczonym na zimno olejem rzepakowym (lub lnianym, lub konopnym) z okolic, do łupci ukiszone ogórki i cukinia, i to było wielkie. przypieczona kapusta, chrupka gryka, kilka suszonych grzybków, nieco cierpki, piekący w nos i podniebienie olej rzepakowy, jak ziemia, jak dym. prawdopodobnie mogłabym je jeść z ochotą przez kolejne dwa tygodnie, nie zapomnę tej radości. gdy nie jadłam łupci, to jadłam reczczoniaka ze śmietaną albo zabielaną zupę jarzynową z pokrzywą. na śniadanie- naleśniki z twarogiem i jagodami i śmietaną, pieczone na blasze starego pieca podpłomyki z masłem i miodem. piłam zsiadłe mleko i parzone zioła. byłam szczęśliwa.

czystość smaku i czystość w ogóle to też wina w żonglerce, wczoraj piliśmy rose, a potem dużo pomarańczowego z winnicy andert, o słodki boże. w sam raz na matki boskiej zielnej, mówił wczoraj szymon napełniając nam kolejne kieliszki (jeden potem stłukłam), bo to naturalnie robione wino rezonujące od ziół, polności, jabłek. pochwała świata i natury.

w domu czysta monodieta pomidorowa, z czystych pomidorów pani krysi. pomidory z jogurtem, tahiną i za’atarem, pomidory z mozzarellą, pomidory duszone z ziołami i warzywami, zupa z trzech kilogramów malinówek, pomidory jedzone jak jabłka, z grubą solą i pieprzem, pomidory z oliwą albo oliwa z pomidorami, i tak od czterech dni. jeden wyjątek od reguły- jaja na miękko, tost, zimne masło i anchois, ale to też jest smak absolutny i definitywny.

 

w ramach wisienki na torcie (torcie życia)- zdjęcia joanny i notatki jej męża (tu) z i o castellucio, umbrii, włoszech i włochach w ogóle, tyję od nich od wtorku, jest to wspaniały przyrost mnie samej. myślę, że na tym polega podstawowa różnica między włochami i polakami- oni rzeczywiście zdają się „wiedzieć po co żyją”, my zupełnie nie, nas życie w ogóle chyba niespecjalnie interesuje, z wyjątkiem może życia wiecznego, a i to nielicznych. joanna i mateusz też wiedzą po co żyją i potrafią żyć jak mało kto, jestem ich wielką miłośniczką, co powtarzam przy każdej okazji i mam na to świadków. poczucie i emocje porównywalne mało z czym- gdy pokazujesz ludziom, do których ci blisko, „swoje” miejsce, a oni w zamian pokazują, nazywają i tłumaczą ci je w sposób, którego ty nie posiadasz, do którego ty nie masz dostępu. jeśli jakiś bóg stworzył po coś człowiekowi drugiego człowieka- to właśnie po to.

 

zamykam ten ekshibicjonistyczny straganik, idę zjeść jabłko, załatwić kilka spraw, popracować, zjeść pomidory, wieczorem pójść z kochanym chłopakiem na pizzę, rano uciec na wieś. „szczęście jest dostępne”.

 

a.

 

 

 

już sierpień, czwarty, sobota

życie w tym roku słono kosztuje. paliwo, masło, leczenie, czynsz, wino i ser- to też, ale wydaje mi się, że więcej płacę za wnioski i lekcje życia, które od życia dostaję. te zawsze kosztują wiele serca, ale ostatnio też niemało pieniędzy, co zawsze jest dotkliwe, choć zdaje się, że serce mam w gorszej kondycji. wiadomo- rozczarowania są słone, złudzenia zawsze jednak wiedną. o tych spersonalizowanych mówić nie chcę, ale smutek po dwóch brzegach długo mi pewnie nie minie. mój od lat festiwal, który od lat trzech nie domaga, oprawiany przez telewizję tvn, odwiedzany przez inną publiczność, ostatnio niedokochany, od którego już nie rosnę. to bolesne. na domiar złego zniknęły ulubione obiady domowe, a wraz z nimi pierogi po lubelsku, pierogi z wiśniami i kasza gryczana ze skwarkami, które jadłam od dzieciństwa, a w miejsce apteki i spożywczego na rynku jest teraz lewiatan. boleśnie i gwałtownie się na to wszystko nie zgadzam. nie zmienił się żar, który rok w rok leje się w kazimierzu z nieba na bruk i na mnie- mam ogorzałe obojczyki i buzię w piegi, i to tylko od chodzenia z sadowej na krakowską i z krakowskiej na sadową. to jest mój czas w roku- jest mi ciepło, nie ubieram się, jest mi jasno.

 

niezmienna przyjemność płynie chociaż z jechania przez świętokrzyskie i lubelszczyznę- czy to w jakieś tam, czy w któreś z powrotem. myślę zawsze o tych okolicach, że to rdzenna polska, polska od zawsze, z roślinnością i pejzażami z książek, obrazów i filmów, obcymi i egzotycznymi dla mnie, dziewczyny z dolnego śląska. mam taką ambicję i potrzebę, żeby chociaż raz w roku jechać przez te pustkowia albo sady, najchętniej dojrzałym latem, i żeby w tej drodze do zatrzymywać się na kanapki nad sanem i patrzeć na maleńki prom samochodowy kursujący między brzegami (a kanapki na pszennym chlebie zofki z gotowaną krzycą i płaskurką albo samopszą, jeny, już naprawdę wszystko jedno co między kromkami tego chleba), a w drodze z jeść jabłka i śliwki i słuchać z moim chłopcem rozmowy osiatyńskiego z mikołajewskim (z archiwum tok fm) o włoszech, ja po raz któryś, on po raz pierwszy, ale oboje z jednakowym zachwytem. będę to sobie pamiętać.

 

poza tym prowadzę zaawansowane badania nad eleną ferrante (którą kocham). przeczytałam „córkę” i zachłyśnięcie tą pisarką nie mija. mówiłam do buni, gdy siedziałyśmy ostatnio u rodziców w malinach i porzeczkach, że ona wie, ona po prostu wie, wszystko. matko naopowiadał mi jakiś czas temu o koncepcjach, według których książki eleny pisze jej mąż, domenico starnone, i o teoriach odwrotnych, że to ferrante pisze książki mężowi. przeczytałam w ostatnich dniach „sznurówki” starnonego i na razie się nie zgadzam. zamierzam przeczytać jeszcze „psikus” i wtedy się dopowiem.

 

wciąż jem głównie pomidory z gęstym jogurtem i tahiną, raz w za’atarem, raz z sumakiem. jak dotąd najbardziej smakują mi zielone i takie ni to żółte, ni pomarańczowe, pani stasia z hali targowej sprzedaje je jako „ananasowe”. w kazimierzu najadłam się chłodników za całe lato, ulubiony to ten w vincencie, w kolorze lodów malinowych, podawany z gałką lodów z czarnej porzeczki, chrupiący od ogórków i szczypioru, wielki powrót. w domu makaron, sos z malinówek a la rachel roddy, stravecchio. pijemy prosecco z cynarem, który przyjechał z bunią z włoch, wzdychając jedno przez drugie, że jakie do dobre, jakie dobre. dziś piknik w parku na podgórzu i pan bagnat w zosinej bagietce, drzewa, cień, zjadły mnie mrówki, niech jedzą, tylko niech to się nie kończy.

 

jutro zjemy burratę, dwie brzoskwinie, kilka plasterków coppy, chleb, pomidory z talerzyka na parapecie, spakujemy herberta i franaszka i kanapki „na drogę” i wyjedziemy na roztocze.

 

a.